(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 164

॥ శ్రీః ॥
3.164. అధ్యాయః 164
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
ధౌంయేన యుధిష్ఠిరంప్రతి మేరుమందవవర్ణనపూర్వకం చంద్రసూర్యాదిగతిప్రకారనిరూపణం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ। 3-164-0x(2304)(22284)
తతః సూర్యోదయే ధౌంయః పాంచాలీసహితాంస్చ తాన్।
ఆర్ష్టిణేన సహితః పాండవానభ్యవర్తత ॥ 3-164-1(22285)
తేఽభివాద్యార్ష్టిషేణస్య పాదౌ ధౌంయస్య చైవ హ।
తతః ప్రాంజలయః సర్వే బ్రాహ్మణాంస్తానపూజయన్ ॥ 3-164-2(22286)
`ఆర్ష్టిషేణం పరిష్వజ్య పుత్రవద్భరతర్షభ'।
ధర్మరాజం స్పృశన్పాణౌ పాణినా స మహాతపాః।
ప్రాచీం దిశమభిప్రేక్ష్య మహర్షిరిదమబ్రవీత్ ॥ 3-164-3(22287)
అసౌ సాగరపర్యంతాం భూమిమావృత్య తిష్ఠతి।
శైలరాజో మహారాజ మందరోఽభివిరాజయన్।
ఇంద్రవైశ్రవణోపేతాం దిశం పాండవ రక్షతి ॥ 3-164-4(22288)
పర్వతైశ్చ వనాంతైశ్చ కాననైశ్చైవ శోభితం।
ఏతమాహుర్మహేంద్రస్య రాజ్ఞో వైశ్రవణస్య చ।
ఋషయః సర్వధర్మజ్ఞాః సర్వే తాత మనీషిణః ॥ 3-164-5(22289)
అతశ్చోద్యంతమాదిత్యముపతిష్ఠంతి వై ప్రజాః।
ఋషయశ్చాపి ధర్మజ్ఞాః సిద్ధాః సాధ్యాశ్చ దేవతాః ॥ 3-164-6(22290)
యమస్తు రాజా ధర్మజ్ఞః సర్వప్రాణభృతాం ప్రభుః।
ప్రేతసత్వగతీమేతాం దక్షిణామాశ్రితో దిశం ॥ 3-164-7(22291)
ఏతత్సంయమనం పుణ్యమతీవాద్భుతదర్శనం।
ప్రేతరాజస్య భవనమృద్ధ్యా పరమయా యుతం ॥ 3-164-8(22292)
యం ప్రాప్య సవితా రాజన్సత్యేన ప్రతితిష్ఠతి।
అస్తం పర్వతరాజానమేతమాహుర్మనీషిణః ॥ 3-164-9(22293)
ఏవం పర్వతరాజానం సముద్రం చ మహోదధిం।
అవసన్వరుణో రాజా భూతాని పరిరక్షతి ॥ 3-164-10(22294)
ఉదీచీం దీపయన్నేష దిశం తిష్ఠతి కీర్తిమాన్।
మహామేరుర్మహాభాగ శివో బ్రహ్మవిదాంగతిః ॥ 3-164-11(22295)
యస్మిన్బ్రహ్మసదశ్చైవ భూతాత్మా చావతిష్ఠతే।
ప్రజాపతిః సృజన్సర్వం యత్కించిజ్జంగమాగమం ॥ 3-164-12(22296)
యానాహుర్బ్రహ్మణః పుత్రాన్మానసాందక్షసప్తమాన్।
తేషామపి మహామేరుః శివం స్థానమనామయం ॥ 3-164-13(22297)
అత్రైవ ప్రతితిష్ఠంతి పునరేషోదయంతి చ।
సప్త దేవర్షయస్తాత వసిష్ఠప్రముఖాస్తదా ॥ 3-164-14(22298)
దేశం విరజసం పశ్య మేరోః శిఖరముత్తమం।
యత్రాత్మతృప్తైరధ్యాస్తే దేవైః సహ పితామహః ॥ 3-164-15(22299)
యమాహుః సర్వభూతానాం ప్రకృతేః ప్రకృతిం ధ్రువం।
అనాదినిధనం దేవం ప్రభుం నారాయణం పరం ॥ 3-164-16(22300)
బ్రహ్మణః సదనాత్తస్య పరం స్థానం ప్రకాశతే।
దేవాశ్చ యత్నాత్పశ్యంతి సర్వతేజోమయం శుభం ॥ 3-164-17(22301)
అత్యర్కానలదీప్తం తత్స్థానం విష్ణోర్మహాత్మనః।
స్వయైవ ప్రభయా రాజందుష్ప్రేక్ష్యం దేవదానవైః ॥ 3-164-18(22302)
ప్రాచ్యాం నారాయణస్థానం మేరావతివిరాజతే ॥ 3-164-19(22303)
యత్ర భూతేశ్వరస్తాత సర్వప్రకృతిరాత్మభూః।
భాసయన్సర్వభూతాని సుశ్రియాఽభివిరాజతే ॥ 3-164-20(22304)
నాత్ర బ్రహ్మర్షయస్తాత కుత ఏవ మహర్షయః।
ప్రాప్నువంతి గతిం హ్యేతాం యతీనాం భావితాత్మనాం ॥ 3-164-21(22305)
న తం జ్యోతీంపి సర్వాణి ప్రాప్య భాసంతి పాండవ।
స్వయంప్రభురచింత్యాత్మా తత్ర హ్యతివిరాజతే ॥ 3-164-22(22306)
యతయస్తత్ర గచ్ఛంతి భక్త్యా నారాయణం హరిం।
పరేణ తపసా యుక్తా భావితాః కర్మభిః శుభైః।
యోగసిద్ధా మహాత్మానస్తమోమోహవివర్జితాః ॥ 3-164-23(22307)
తత్ర గత్వా పునర్నేమం లోకమాయాంతి భారత।
స్వయంభువం మహాత్మానం దేవదేవం సనాతనం ॥ 3-164-24(22308)
స్థానమేతన్మహాభావ ధ్రువమక్షయమవ్యయం।
ఈశ్వరస్య సదా హ్యేతత్ప్రణమాత్ర యుధిష్ఠిర ॥ 3-164-25(22309)
[ఏనం త్వహరహర్మేరుం సూర్యాచంద్రమసౌ ధ్రువం।
ప్రదక్షిణముపావృత్యకురుతః కురునందన ॥ 3-164-26(22310)
జ్యోతీంషి చాప్యశేషేణ సర్వాణ్యనఘ సర్వతః।
పరియాంతి మహారాజ గిరిరాజం ప్రదక్షిణం ॥] 3-164-27(22311)
ఏతం జ్యోతీంషి సర్వాణి ప్రకర్షన్భగవానపి।
కురుతే వితమస్కర్మా ఆదిత్యోఽభిప్రదక్షిణం ॥ 3-164-28(22312)
అస్తం ప్రాప్య తతః సంధ్యామతిక్రంయ దివాకరః।
ఉదీచీం భజతే కాష్ఠాం బహుధా పర్వసంధిషు ॥ 3-164-29(22313)
సుమేరుమనువృత్తః స పునర్గచ్ఛతి పాండవ।
ప్రాఙ్యుఖః సవితా దేవః సర్వభూతహితే రతః ॥ 3-164-30(22314)
స సంయగ్విభజన్కాలాన్బహుధా పర్వసంధిషు।
తథైవ భగవాన్సోమో నక్షత్రైః సహ గచ్ఛతి ॥ 3-164-31(22315)
ఏవమేతం త్వతిక్రంయ మహామేరుమతంద్రితః।
సోమశ్చ విభజన్కాలం బహుధా పర్వసంధిషు।
భాసయన్సర్వభూతాని పునర్గచ్ఛతి సాగరం ॥ 3-164-32(22316)
తథా తమిస్రహా దేవో మయూఖైర్భాసయంజగత్।
మార్గమేతమసంబాధమాదిత్యః పరివర్తతే ॥ 3-164-33(22317)
సిసృక్షుః శిశిరాణ్యేవ దక్షిణాం భజతే దిశం।
తతః సర్వాణి భూతాని కాలం శిశిరమృచ్ఛతి ॥ 3-164-34(22318)
స్థావరాణాం చ భూతానాం జంగమానాం చ తేజసా।
తేజాంసి సముపాదత్తే నివృత్తః స విభావసుః ॥ 3-164-35(22319)
తతః స్వేదః క్లమస్తంద్రీ గ్లానిశ్చ భజతే నరాన్।
ప్రాణిభిః సతతం స్వప్నోహ్యభీక్ష్ణం చ నిపేవ్యతే ॥ 3-164-36(22320)
ఏవమేతమనిర్దేశ్యం మార్గమావృత్య భానుమాన్।
పునః సృజతి వర్షాణి భగవాన్భాసయన్ప్రజాః ॥ 3-164-37(22321)
వృష్టిమారుతసంతాపైః సుఖైః స్థావరజంగమాన్।
వర్ధయనసుమహాతేజాః పునః ప్రతినివర్తతే ॥ 3-164-38(22322)
ఏవమేష చరన్పార్థ కాలచక్రమతంద్రితః।
ప్రకర్షన్సర్వభూతాని సవితా పరివర్తతే ॥ 3-164-39(22323)
సంతతా గతిరేతస్య నైష తిష్ఠతి పాండవ।
ఆదాయైవ తు భూతానాం తేజో విసృజతే పునః ॥ 3-164-40(22324)
విభజన్సర్వభూతానామాయుః కర్మ చ భారత।
అహోరాత్రం కలాః కాష్ఠాః సృజత్యేష సదా విభుః ॥ 3-164-41(22325)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి యక్షయుద్ధపర్వణి చతుఃషష్ట్యధికశతతమోఽధ్యాయః ॥ 164 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-164-4 ఇంద్రవైశ్రవణాంవేతాం దిశం పాండవ రక్షతః ఇతి ఝ. పాఠః ॥
3-164-7 ప్రేతసత్వగతీం మృతానాం ప్రాణినాం గంయాం ॥
3-164-7 సంయమనం నామతః ॥
3-164-10 ఆవసన్నధితిష్ఠన్ ॥
3-164-12 భూతాత్మా సర్వే షాం భూతానామాత్మా।
సంపూర్ణబ్రహ్మాండపిండభిమానిత్వాత్ ॥
3-164-17 బ్రహ్మణః చతుర్ముఖస్య ॥
3-164-25 ప్రణమ నమస్కురు ॥
3-164-26 ఉపావృత్య అప్రదక్షిణం గత్వైవ।
భచక్రవేగాత్ కులాలచక్రే ప్రతీపం క్రమంతీ పిపీలికేవ ప్రదక్షిణం కురుత ఇత్యర్థః ॥
3-164-32 పునర్గచ్ఛతి మందరమితి ఝ. పాఠః ॥
3-164-34 శిశిరాణి శీతాని ॥
3-164-35 తేజాంసి సముపాదత్తే గ్రీష్మే ॥
3-164-37 అనిర్దేశ్యం మార్గం అంతరిక్షం ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.